Y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu 
a'r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl

Adroddiad Blynyddol 2019/20

Rhagair
Mae’r flwyddyn diwethaf yn flwyddyn nad ydym wedi gweld ei thebyg o’r blaen. Mae’r rôl allweddol y mae gwasanaethau cyfathrebu yn ei chwarae ym mywydau pobl wedi bod yn fwy amlwg nag erioed, wrth i ni ruthro tuag at ffyrdd newydd o fyw, gweithio a bodoli mewn byd dan effaith Covid-19. Cafodd yr effaith sydyn a dwys o gael ein gwahanu’n gorfforol oddi wrth y bobl rydym ni’n eu caru, yn dibynnu arnynt neu’n gweithio gyda nhw, ei lliniaru i ryw raddau gan ddibyniaeth newydd ar gyswllt electronig. I’r bobl hynny sy’n mynd ar-lein, siopa ar y rhyngrwyd, apwyntiadau meddygol ar-lein, cadw mewn cysylltiad dros fideo â ffrindiau a theulu, a gweithio gartref dros y we oedd y realiti newydd. 
Roedd ein gwasanaethau cyfathrebu yn rhan ganolog o’r ddarpariaeth hon. Er yr heriau cychwynnol, fe chwaraeodd y sector ran anhygoel yn y gwaith o gadw popeth i fynd. Bu darparwyr yn defnyddio eu seilwaith a’u rhwydweithiau mewn ffyrdd na ragwelwyd o’r blaen – a dylent gael canmoliaeth briodol am hynny. Nid yw hynny’n golygu bod popeth wedi rhedeg yn llyfn – fel y byddai’r darparwyr eu hunain yn cydnabod. Wrth i lefelau’r haint godi’n gyflym, fe effeithiwyd ar ganolfannau cyswllt ar hyd a lled y byd. Ac wrth i rai ohonynt gael eu llethu, roedd defnyddwyr yn cael trafferth cysylltu i drafod y problemau roedden nhw’n eu hwynebu. 
Rydym yn hynod ddiolchgar i’n rhwydwaith o ganolfannau defnyddwyr am dynnu ein sylw at wybodaeth am y problemau telegyfathrebu roedd eu rhanddeiliaid yn eu hwynebu. Roeddem wedi rhannu’r wybodaeth hon â’r diwydiant ac Ofcom – ac mewn llawer o achosion, roedden nhw’n gallu gweithredu i unioni’r sefyllfa. 
Wrth i’r DU ddechrau dod i delerau â’r ‘normal newydd’ yma, mae’r Panel yn fwy ymrwymedig nag erioed i sicrhau bod pob defnyddiwr a dinesydd yn gallu cael gafael ar wasanaethau cyfathrebu cadarn, teg a thosturiol. Rydym yn diolch i’r rheini rydym wedi gweithio gyda nhw ar draws y DU dros y 18 mis diwethaf, ac yn edrych ymlaen at y flwyddyn nesaf wrth i ni gydweithio i gryfhau llais defnyddwyr ymhellach byth mewn perthynas â’r gwasanaethau hanfodol a ddarperir gan y sector telegyfathrebiadau. 
 
Rick Hill MBE, Cadeirydd y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl

Cynnwys

Pwy ydym ni a sut rydym yn gweithio
Gwaith y Panel yn 2019/20
Gwaith Ymchwil
Atodiad 1:  Bywgraffiadau Aelodau’r Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl
Atodiad 2: Adroddiad Ariannol
Atodiad 3: Ymateb i Ymgynghoriadau

Pwy ydym ni a sut rydym yn gweithio

Mae'r sector cyfathrebiadau yn farchnad hynod dechnegol sy’n symud yn gyflym - ac sy’n effeithio ar y gymdeithas a’r economi. Felly, mae gwaith y Panel yn amrywiol ac yn eang. Mae’n ymwneud nid yn unig â thelegyfathrebiadau fel band eang, sbectrwm (tonnau awyr symudol a theledu) a ffonau symudol, ond hefyd gwasanaethau post, elfennau o ddarlledu a chynhwysiant digidol. Mae’r sector yn cyflwyno heriau gwahanol i'r rheini yn y sectorau cyfleustodau fel ynni a dŵr; y maes agosaf ato mewn sawl ffordd yw gwasanaethau ariannol, o ran cymhlethdod, yr amrywiaeth eang o ddarparwyr a natur y gystadleuaeth.

Gair amdanom ni 

Mae’r Panel Defnyddwyr Cyfathrebu yn gorff annibynnol a sefydlwyd o dan Ddeddf Cyfathrebiadau 2003. Mae’r Panel yn rhoi sylw penodol i anghenion 
pobl mewn amgylchiadau sy’n eu gwneud yn fwy agored i niwed, yn barhaol neu dros dro; pobl hŷn a phobl ag anableddau; pobl mewn ardaloedd gwledig a threfol; pobl ar incwm isel; a microfusnesau, sy’n wynebu nifer o’r un problemau â defnyddwyr unigol. Mae aelodau, yn rhinwedd eu swyddogaeth ar Bwyllgor Cynghori Ofcom ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl, hefyd yn rhoi cyngor i Ofcom ar faterion sy’n ymwneud â phobl hŷn a phobl anabl, gan gynnwys yr hyn sydd ar deledu, ar y radio ac ar wasanaethau eraill sy’n cael eu rheoleiddio gan Ofcom. 

Mae gan ein haelodau brofiad o nifer o feysydd gwahanol, gan gynnwys hygyrchedd, eirioli ar ran defnyddwyr, datrys anghydfodau, y diwydiannau telegyfathrebu, digidol a chynnwys, gwasanaethau mynediad, microfusnesau a busnesau bach, y trydydd sector, polisi cymdeithasol ac ymchwil i’r farchnad. 

Mae pedwar aelod o’r Panel sy’n cynrychioli buddiannau defnyddwyr yng Nghymru, Lloegr, Gogledd Iwerddon a’r Alban. Maen nhw’n cydweithio â rhanddeiliaid allweddol yn y Gwledydd er mwyn deall safbwyntiau defnyddwyr a dinasyddion ym mhob rhan o’r DU, gan gyfleu’r safbwyntiau hyn pan fydd y Panel yn ystyried materion. Mae’r aelodau hyn hefyd yn mynd i gyfarfodydd Pwyllgor Cynghori Ofcom ar gyfer pob Gwlad, ac yn sicrhau bod syniadau'n cael eu cyfathrebu ddwy ffordd. 
Rydym yn cydweithio â rhanddeiliaid i helpu i gyfrannu at y cyngor a roddwn i Ofcom, ac i sicrhau bod buddiannau defnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau yn aros ar yr agenda ar draws y sector. Rydym hefyd yn cydweithio ag amrywiaeth o sefydliadau eraill sy’n gweithio ar ran y grwpiau hyn - gan gynnwys y rheini sy’n cynrychioli pobl hŷn a phobl anabl. 
Tasg y Panel yw siarad ar ran defnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau - ac yn enwedig pobl a allai fod mewn sefyllfa fwy bregus yn y gymdeithas. Pan fyddwn yn rhagweld niwed i'r defnyddiwr, neu’n gweld bod hynny’n digwydd, byddwn yn gweithio gyda’r rheini sy’n gallu gwneud gwahaniaeth, sef Ofcom, darparwyr cyfathrebiadau, a llywodraeth y DU a’r llywodraethau cenedlaethol. Mae ein harbenigedd yn y sector yn golygu y gallwn herio mewn amgylchedd adeiladol, cynnig cyngor cynhwysfawr a dylanwadu ar y gwaith o ddatblygu polisïau er mwyn sicrhau eu bod yn cyflawni ar gyfer defnyddwyr a dinasyddion.
Dros y 18 mis diwethaf, rydym wedi gweld newid sylweddol yn aelodaeth y Panel. Ym mis Mawrth 2019, ffarweliwyd â chyn-Gadeirydd y Panel, Jo Connell, ac â Chris Holland, Aelod Lloegr, ym mis Awst. Gadawodd Karen Lewis, Aelod Cymru, ym mis Rhagfyr 2019. Mae’n bleser gennym groesawu Clifford Harkness a Sian Phipps (yr Aelod newydd ar gyfer Cymru). Mae bywgraffiadau Aelodau’r Panel ar dudalennau 16.

Herio ac eirioli dros ddinasyddion a defnyddwyr
Mae ein gwaith ymchwil – sydd o natur ansoddol yn aml iawn – yn sail allweddol i’n gwaith, ac mae’n dod â phrofiadau defnyddwyr yn fyw i lunwyr polisïau ac i’r diwydiant. Rydym hefyd yn gweithredu fel ‘cyfaill beirniadol’ i Ofcom. Mae’r berthynas unigryw yma, sy'n bosibl drwy Femorandwm Cyd-ddealltwriaeth, yn rhoi mynediad cynnar a chyfrinachol i ni at y ffordd y mae’r rheoleiddiwr yn meddwl, ac felly gallwn ni fynd ati i ddylanwadu ar benderfyniadau. 

Gan fod Ofcom yn rhannu gwybodaeth a syniadau (yn gyfrinachol) â ni ar ddechrau'r broses o greu polisi, rydym ni’n gallu mynd ati – ar sail ein harbenigedd a’n hymchwil – i ymyrryd yn gynnar, yn gadarn ac mewn modd sydd o ansawdd uchel. Mae hyn yn sicrhau bod buddiannau defnyddwyr a dinasyddion yn ganolog drwy'r amser i’r ffordd mae Ofcom yn meddwl. Mae lefel yr ymddiriedaeth rydym wedi’i meithrin yn y sector yn golygu ein bod ni’n gallu dylanwadu’n effeithiol ar ddarparwyr cyfathrebiadau a’r rheoleiddiwr, ac yn gallu dal Ofcom i gyfrif.
Rydym ni’n credu bod defnyddwyr (gan gynnwys microfusnesau) a dinasyddion yn cael eu gwasanaethu a’u diogelu orau yn y farchnad gyfathrebiadau pan fydd yr holl sefydliadau ac unigolion sy’n eirioli ar ran defnyddwyr yn cydweithio. 
Ar draws y DU, mae nifer o sefydliadau – elusennau, sefydliadau dim-er-elw, rheoleiddwyr, cyrff defnyddwyr, academyddion ac eraill – sy’n gallu rhoi gwybodaeth am brofiadau ac anghenion defnyddwyr cyfathrebiadau, dinasyddion a microfusnesau. Po fwyaf y bydd y cyrff hyn yn cydweithio â’i gilydd, y cryfaf fydd llais defnyddwyr a dinasyddion, a’r mwyaf effeithiol fydd eu mewnbwn. Yn 2019/20, rydym wedi cydweithio ag amrywiaeth o sefydliadau defnyddwyr – sy'n gweithio mewn sawl maes – yn ein cyfarfodydd Hyb Cenedlaethol a’n cyfarfodydd Hyb Rhanddeiliaid Defnyddwyr. Mae’r gwaith hwn wedi bod yn arbennig o fuddiol o ran casglu a chyfrannu at broblemau cyfredol y rheoleiddiwr a’r diwydiant o ran defnyddwyr agored i niwed yn ystod argyfwng Covid-19. Mae hefyd wedi ein galluogi i rannu gwybodaeth am gynlluniau polisi cyfathrebu yn ehangach ag amrywiaeth o sefydliadau perthnasol. Rydym hefyd wedi gallu rhannu themâu adborth yn uniongyrchol â darparwyr cyfathrebiadau yng nghyfarfodydd Fforwm y Diwydiant.
Mae darparwyr cyfathrebiadau wedi dweud wrthym eu bod yn gwerthfawrogi’r rhyngweithio yma yn y Fforwm, gan ei fod yn cynnig ‘lle diogel’ iddynt ofyn cyngor ac i ystyried materion gyda’r Panel a chwmnïau eraill, heb i’r rheoleiddiwr fod yn bresennol yn y sgwrs. 

Gwaith y Panel yn 2019/20
Ers i’r Panel gael ei greu, mae wedi bod yn rhoi cyngor ar ystod eang o faterion. Mae’n rhoi sylw iddynt mewn dwy brif ffordd:
•	Y prif feysydd ymgysylltu: gwaith rhagweithiol sylweddol i wthio mater i fyny'r agenda rheoleiddio neu bolisi, neu i geisio sicrhau newid penodol i bolisi.
•	Parhau i adolygu: Mae’r Panel hefyd wedi parhau i adolygu llawer o faterion eraill yn gyson - yn enwedig pan fo’r Panel wedi lleisio pryderon yn flaenorol ac wedi ysgogi camau gweithredu, ac wedi ymyrryd pan oedd hynny'n briodol.
Mae Cynllun Gwaith y Panel yn egluro swyddogaeth y Panel a Phwyllgor Cynghori Ofcom ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl, yn disgrifio’r gwahanol ffyrdd rydym yn delio â materion, yn egluro sut roeddem wedi dewis ein blaenoriaethau ar gyfer y flwyddyn, ac yn nodi’r elfennau rydym yn bwriadu mynd i’r afael â nhw. Bob blwyddyn, rydym yn ymgynghori’n eang er mwyn deall elfennau o niwed a risg yn y sector cyfathrebiadau, cyn cadarnhau ein cynllun. Rydym hefyd yn dal yn ymwybodol o faterion sy’n achosi niwed i ddinasyddion, defnyddwyr a microfusnesau a allai godi drwy gydol y flwyddyn, ac rydym yn addasu ein cynllun yn unol â hynny.

Defnyddio tystiolaeth gadarn a dealltwriaeth eang i ddylanwadu ar y drafodaeth
Mae’r Panel yn dylanwadu mewn pedair prif ffordd ar y broses o lunio polisïau:
•	Comisiynu ymchwil annibynnol sy’n dod â straeon profiadau defnyddwyr go iawn o’r sector cyfathrebiadau yn fyw:
•	Cydweithio â rhanddeiliaid, gan ddysgu am eu profiadau a’u pryderon er mwyn ehangu gallu’r Panel i eirioli ar eu rhan, yng nghyfarfodydd misol y Panel a thu hwnt i hynny;
•	Cydweithio’n uniongyrchol ag Ofcom cyn llunio polisïau ac ymgynghori arnynt, yn ystod y broses honno ac ar ôl gwneud hynny;
•	Ymateb yn ffurfiol ac yn gyhoeddus i ymgynghoriadau polisi, gan gynnwys galwadau am fewnbwn a phapurau trafod, sy’n rhoi cyfle i ni gyfleu llais defnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau yn uniongyrchol i Lywodraethau a rheoleiddwyr.

Meysydd gwaith â blaenoriaeth yn 2019/20
Mae arnom eisiau i'r holl ddefnyddwyr cyfathrebiadau ar draws y DU allu mwynhau gwasanaethau fforddiadwy a dibynadwy sydd o ansawdd uchel ac sydd wedi’u hategu gan wasanaeth rhagorol i gwsmeriaid, beth bynnag fo’u hanghenion. 

Mae’r cyfyngiadau ar adnoddau’r Panel – o safbwynt ariannol a maint y tîm gweithredol – yn cael effaith uniongyrchol ar hyd a lled ein gwaith, felly mae angen canolbwyntio ar y prif feysydd sy’n debygol o effeithio ar ddefnyddwyr. Gan hynny, mae ein cynllun gwaith yn ceisio cwmpasu a blaenoriaethu’r materion hynny sydd fwyaf tebygol o effeithio’n sylweddol ar ddefnyddwyr, ar ddinasyddion ac ar ficrofusnesau yn y sector cyfathrebiadau, gan gynnwys gwasanaethau post. Ar yr un pryd, rydym yn ceisio sicrhau bod amrywiaeth ehangach o bynciau’n cael eu monitro’n effeithiol, er mwyn i’r Panel a Phwyllgor Cynghori Ofcom ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl allu ymateb yn hyblyg i feysydd sy’n dod i’r amlwg. 

Rydym wedi datblygu ein cynllun gwaith drwy ddefnyddio dau gwestiwn ar gyfer pob mater y gallai roi sylw iddo: 

•	Beth yw maint y broblem i ddefnyddwyr, i ddinasyddion ac i ficrofusnesau?
•	Pa wahaniaeth all y Panel a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl ei wneud?

Y prif feysydd ymgysylltu:

Mae crynodeb manwl o’r nodau a amlinellwyd gennym yn ein cynllun gwaith ar gyfer 2019/20, a’r rhesymau am y nodau, i’w weld isod:

1) Gwasanaethau cyfathrebu ar gael ym mhob man: 
- er mwyn sicrhau bod yr holl ddefnyddwyr a microfusnesau yn y DU yn gallu cael gafael ar wasanaethau cyfathrebu fforddiadwy a dibynadwy. 
2) Gwasanaethau i gwsmeriaid a gwasanaethau sydd o safon ragorol:
- er mwyn sicrhau bod pob defnyddiwr yn cael profiad o ansawdd uchel fel cwsmer, ac yn cael ei drin yn deg ar lefel unigol a chyfunol. 
3) Atal niwed i ddefnyddwyr: 
- tynnu sylw at dystiolaeth o niwed posib, neu ar hyn o bryd, i ddefnyddwyr yn y sector cyfathrebiadau, a gweithredu ar y dystiolaeth honno, er mwyn i reoleiddwyr, llywodraethau a’r diwydiant allu gweithio i atal a lleihau’r effaith. 
4) Defnyddwyr a dinasyddion yn cymryd mwy o ran yn y sector cyfathrebiadau, ac yn cael eu cynnwys ynddo i raddau mwy: 
- er mwyn sicrhau nad oes neb yn cael ei adael ar ôl, beth bynnag fo’i amgylchiadau. 
5) Ymchwilio i faterion sy'n effeithio ar ddefnyddwyr yn y sector: 
- er mwyn i ni allu darparu tystiolaeth gadarn y gellir ei defnyddio i gefnogi ac arwain camau gweithredu ar ran defnyddwyr.

Rhaglen waith newydd (yn ychwanegol at ein cynllun gwaith ar gyfer 2019/20):
Cryfhau llais defnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau yn y sector cyfathrebiadau

Yn 2019/20, roeddem yn edrych ymlaen at lansio rhaglen waith newydd i gryfhau llais defnyddwyr ymhellach yn y sector cyfathrebiadau. Roedd cyllid ychwanegol wedi ein galluogi i gymryd rhan mewn mwy o weithgareddau cydweithredol gydag elusennau, cyrff defnyddwyr, sefydliadau polisi defnyddwyr, sefydliadau dim-er-elw, cyrff masnach, cynrychiolwyr microfusnesau, rheoleiddwyr a’r diwydiant. Roedd y gweithgareddau cydweithredol hynny’n cynnwys sefydlu Hybiau Cenedlaethol, Hyb Rhanddeiliaid Defnyddwyr a Fforwm y Diwydiant.

Gwasanaethau cyffredinol, dibynadwy a fforddiadwy
Mae'r cydweithio â sefydliadau eraill dros y flwyddyn diwethaf – yn enwedig yn ystod y misoedd diwethaf – a’n hymchwil i brofiadau defnyddwyr mewn cartrefi incwm isel, wedi cryfhau ein cred bod lefel mynediad cyffredinol at wasanaethau cyfathrebu dibynadwy a fforddiadwy yn hollbwysig, nawr yn fwy nag erioed. 
Rydym ni’n credu y dylai defnyddwyr sydd â phroblemau talu allu defnyddio gwasanaethau cyfathrebu heb ofni cael eu datgysylltu os byddant yn wynebu cyfnod anodd, fel colli eu swydd neu ostyngiad yn incwm y cartref.

Tegwch a mynediad i bawb
Rhywbeth arall a ddysgwyd yn sgil yr Hybiau ydy pa mor bwysig ydy hi bod defnyddwyr yn gallu cysylltu â’u darparwyr cyfathrebiadau mewn amrywiaeth o ffyrdd, er mwyn iddynt allu cadw mewn cysylltiad â darparwyr a chael yr help sydd ei angen arnynt. Mae argyfwng Covid-19 wedi pwysleisio’r ffaith bod y bwlch digidol yn dal mor fawr ag erioed i rai pobl. Er i ni gydnabod bod angen i ddarparwyr annog pob defnyddiwr, heblaw’r rhai mwyaf agored i niwed, i ddefnyddio eu gwefannau tra bo eu canolfannau cyswllt o dan bwysau, nid oedd hyn yn opsiwn i rai defnyddwyr, a oedd wedyn mewn perygl o gael eu heithrio. 
Rydym yn argymell ei bod yn rhaid i ddarparwyr cyfathrebiadau hyrwyddo ymysg pawb eu gwasanaethau blaenoriaeth i drwsio diffygion, er mwyn cynyddu’r siawns y bydd y bobl sy’n bodloni’r meini prawf ar gyfer bod yn agored yn ymwybodol o’r gwasanaethau hynny. Hefyd, fel y nodwyd yn ein cynllun gwaith ar gyfer 2020/21, rydym yn argymell bod siarter defnyddwyr yn cael ei datblygu– sydd wedi cael ei rhoi ar waith yn llwyddiannus mewn sectorau eraill – fel ffordd o godi safonau, o godi disgwyliadau defnyddwyr ac o annog darparwyr cyfathrebiadau i sicrhau bod y gwasanaeth i gwsmeriaid yn brofiad hwylus.

Hybiau Cenedlaethol: Cyn Covid-19, roeddem wedi ymweld â rhanddeiliaid ar draws y DU i gryfhau’r berthynas â’r sefydliadau hynny, gan rannu gwybodaeth mewn fformatau bwrdd crwn, cydweithio i osgoi dyblygu ymdrechion a darparu datganiadau clir am faterion ac argymhellion i Ofcom a’r diwydiant. Rydym yn galw’r cyfarfodydd hyn yn ‘Hybiau Cenedlaethol’. 

Drwy’r Hybiau Cenedlaethol, rydym wedi gallu cael syniad o’r materion sy’n effeithio fwyaf ar ddefnyddwyr agored i niwed, a rhannu themâu yn uniongyrchol ag Ofcom. Hyd yn hyn, mae’r cyfranogwyr wedi cynnwys amrywiaeth o gynrychiolwyr defnyddwyr, dinasyddion a busnesau bach, gan gynnwys cyrff anllywodraethol, llunwyr polisïau, sefydliadau diogelu defnyddwyr; ac elusennau sy’n cynrychioli buddiannau pobl hŷn; gofalwyr; pobl sy’n byw gydag anabledd neu gyflwr iechyd tymor hir; pobl sydd mewn dyled; pobl sy’n byw mewn cymunedau gwledig neu sydd wedi’u hallgáu’n ddigidol. Mae themâu'r cyfarfodydd yn cael eu llywio gan faterion cyfredol sy’n effeithio ar ddefnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau sy’n defnyddio gwasanaethau cyfathrebu.
Dyma rai o’r meysydd penodol y mae’r Hybiau wedi canolbwyntio arnynt:
• Cysylltedd;
• Cefnogi pobl ag anghenion cymorth ychwanegol, a chynllunio gwasanaethau newydd, cynhwysol;
• Diogelu data;
• Sgamiau/gorelwa;
• Cyfathrebu'n effeithiol â chwsmeriaid;
• Allgáu digidol;
• Fforddiadwyedd;
• Lledaenu newyddion ffug; a
• Rhwystrau cyfathrebu i bobl sydd â nam ar y synhwyrau.
Cliciwch y ddolen hon i weld crynodeb mwy cyflawn o'r materion a drafodir yn yr holl Hybiau: Summary of the Panel's National Hubs - Covid-19 consumer issues

Rydym ni wir wedi croesawu’r cydweithio ar-lein drwy gydol argyfwng Covid-19 rhyngom ni a’r rheini sy’n cymryd rhan yn yr Hybiau, ac rydym ni’n falch bod wynebau newydd yn ymuno â ni’n rheolaidd. 

Hyb Rhanddeiliaid Defnyddwyr: Rydym hefyd wedi cynnal cyfarfodydd rheolaidd gyda chynrychiolwyr sefydliadau eraill sy’n eirioli ar ran defnyddwyr. Mae’r cyfarfodydd hyn wedi bod yn werthfawr iawn i sicrhau ein bod yn rhannu gwybodaeth, ac i wneud yn siŵr bod adnoddau pob un o’n sefydliadau’n cael eu defnyddio’n ddoeth er mwyn sicrhau’r budd mwyaf i ddefnyddwyr, i ddinasyddion ac i ficrofusnesau. Yn yr un modd â’r Hybiau Cenedlaethol, cynhelir y cyfarfodydd o dan reolau Chatham House er mwyn hwyluso trafodaeth agored a gonest, ond mae themâu’r cyfarfodydd wedi cael eu rhannu’n uniongyrchol ag Ofcom a'r diwydiant.

Fforwm y Diwydiant: Mae darparwyr cyfathrebiadau yn gwerthfawrogi Fforwm y Diwydiant – a sefydlwyd gennym ni – fel lle diogel i drafod heriau cymhleth, ac i ddeall gan sectorau eraill sut i wasanaethu defnyddwyr agored i niwed yn well. Mae’r Panel yn chwarae rôl hwylusydd i herio darparwyr yn adeiladol ac i roi cyngor a gwybodaeth. Mae argyfwng Covid-19 wedi amlygu ymhellach pa mor bwysig yw deall pa ddefnyddwyr sy’n fwy agored i niwed, a sut mae eu diogelu mewn argyfwng. 

Ein meysydd gwaith â blaenoriaeth

1) Gwasanaethau cyfathrebu ar gael ym mhob man:
Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyffredinol Band Eang
Roedd y Panel wedi ymateb yn flaenorol i wahanol ymgynghoriadau a cheisiadau am fewnbwn ynghylch dyluniad rhwymedigaeth gwasanaeth cyffredinol (USO) band eang, a gweithredu’r rhwymedigaeth honno. Eleni, rydym wedi bod yn falch o weld yr USO yn cael ei weithredu. Roedd hefyd yn galonogol gweld gostyngiad sylweddol yn nifer yr aelwydydd sydd angen yr USO er mwyn cael band eang teilwng.
Beth sydd eto i’w wneud?
- bydd cartrefi nad ydynt yn cael eu gwasanaethu gan y farchnad, ac sy’n dal i fod angen yr USO, wedi’u lleoli mewn ardaloedd anoddach eu cyrraedd ac ardaloedd sy’n llai proffidiol i’r darparwyr cyfathrebiadau – rydym wedi annog Ofcom i weithio gyda darparwyr i sicrhau nad yw aelwydydd yn yr ardaloedd hynny’n cael eu gadael ar ôl, a bod technoleg yn cael ei defnyddio’n greadigol i ddarparu cysylltiad fforddiadwy iddynt.

Y Rhwydwaith Gwledig a Rennir
Os nad yw darpariaeth symudol defnyddwyr yn gwella yn sgil arwerthu sbectrwm, mae’r Panel wedi dweud o’r blaen bod angen trefniant wrth gefn i sicrhau ei bod yn rhaid i ddarparwyr gydweithio i gynnig darpariaeth well. Rydym wedi rhoi pwysau o’r blaen i ystyried Crwydro Cenedlaethol. Roeddem yn falch o weld y Cytundeb Rhwydwaith Gwledig a Rennir gwirfoddol yn cael ei sefydlu. 
Beth sydd eto i’w wneud?
- nid yw’r Cytundeb wedi cael ei roi ar waith eto; mae defnyddwyr yn dal i gael darpariaeth wael mewn gormod o ardaloedd yn y DU. Rydym wedi annog Ofcom i sicrhau bod darparwyr yn gweithredu ar unwaith, ac i ystyried Crwydro Cenedlaethol fel trefniant wrth gefn rhag ofn na fydd y Cytundeb yn cyflawni’r hyn mae’n ei addo.

2) Gwasanaethau i gwsmeriaid a gwasanaethau sydd o safon ragorol:
Mae Ofcom wedi cyflwyno iawndal awtomatig, hysbysiadau diwedd contract a chodau cyflymder band eang, ac mae’r rhain i gyd yn cael effaith gadarnhaol ar ddefnyddwyr.
Beth sydd eto i’w wneud?
- rydym wedi annog Ofcom i weithio gyda darparwyr i ehangu’r cynllun iawndal awtomatig i gynnwys y diwydiant gwasanaethau symudol, ac i annog pob darparwr ar draws gwasanaethau band eang a symudol i fod yn rhan o'r cynllun. Nid yw pob darparwr yn digolledu defnyddwyr yn yr un ffordd yn dilyn cyfnodau segur ar rwydwaith symudol – rydym ni’n credu y dylai’r system hon fod yn decach ac yn gyfiawn, a bod iawndal yn cael ei ddarparu heb i’r defnyddiwr orfod gofyn amdano.

3) Atal niwed i ddefnyddwyr:
Os bydd rhybuddion cynnar o niwed i ddefnyddwyr, dinasyddion a microfusnesau, mae’r Panel mewn sefyllfa dda – oherwydd ei berthynas unigryw ag Ofcom – i rannu’r wybodaeth honno â phroses llunio polisïau Ofcom. Eleni, mae ein rhwydwaith ehangach o randdeiliaid wedi cryfhau ymhellach ein gallu i wneud hynny. Gallwn hefyd roi adborth i’r diwydiant yn Fforwm y Diwydiant ac mewn cyfarfodydd unigol â darparwyr. 

4) Defnyddwyr a dinasyddion yn cymryd mwy o ran yn y sector cyfathrebiadau, ac yn cael eu cynnwys ynddo i raddau mwy: 
Cafodd rhaglen waith newydd y Panel ei dylunio i fynd i’r afael â’r pwynt hwn, yn dilyn trafodaethau am y nodau a amlinellwyd gan Lywodraeth y DU yn ei Phapur Gwyrdd ar Foderneiddio Marchnadoedd Defnyddwyr. Os bydd cystadleuaeth yn gwneud cam â grwpiau o ddefnyddwyr, rydym ni’n credu ei bod yn rhaid rhoi ymyriadau ar waith er mwyn sicrhau tegwch i bawb. Ochr yn ochr â hwyluso’r Hybiau Cenedlaethol, cyfarfodydd yr Hyb Rhanddeiliaid Defnyddwyr a Fforwm Diwydiant y Panel, rydym wedi parhau i gael cyfarfodydd ag Ofcom yn gynnar yn y broses o lunio polisïau er mwyn rhoi llais i’r rheini nad ydyn nhw’n cael eu clywed mor aml yn y farchnad gyfathrebiadau. 
Beth sydd eto i’w wneud?
- Nid yw’r bwlch digidol yn lleihau’n ddigon cyflym; mae aelwydydd incwm isel yn dal i ofni y byddant yn cael eu datgysylltu ac yn gorfod aberthu anghenion eraill; mae’n bosib nad yw defnyddwyr sy’n dibynnu ar eu llinell dir ac yn defnyddio gwasanaethau teleofal yn gwybod bod cynlluniau ar y gorwel i roi’r gorau i ddefnyddio copr ac i symud i rwydweithiau IP. 

5) Ymchwilio i faterion sy'n effeithio ar ddefnyddwyr yn y sector: 
Mae profiadau'r defnyddwyr eu hunain yn rhoi cipolwg gwerthfawr o’r ffordd mae’r farchnad gyfathrebiadau’n gweithio, a’r elfennau sy’n achosi trafferth i ddefnyddwyr. Rydym wedi comisiynu gwaith ymchwil annibynnol newydd ar brofiad defnyddwyr o sgamiau, a fydd yn cael ei gyhoeddi cyn bo hir. Rydym yn awyddus iawn i ddeall yr ‘effaith negyddol (chilling effect)’ sy’n gallu atal defnyddwyr sydd wedi dioddef sgam – a’r rheini sy’n ofni cael eu twyllo – rhag manteisio i’r eithaf ar wasanaethau cyfathrebu. 

Gwaith Ymchwil

‘Peidiwch â’m datgysylltu’- Profiadau o wasanaethau i gwsmeriaid ymysg defnyddwyr cyfathrebiadau sy’n byw mewn aelwydydd incwm isel yn y DU
“Rydw i wedi bod yn eu ffonio nhw  drosodd a throsodd. Rydw i wedi cael fy mhasio o un i’r llall gymaint o weithiau. 	Yna rydw i’n cael bil am fy ffôn symudol ac mae o’n enfawr. Mae fel pe bawn i’n cronni dyled drwy geisio mynd ati i dalu fy nyled. Sut all hynny fod yn iawn?” (Kayla, yn byw ei hun, heb blant, 25-34 oed, Bryste)

Mae’r Panel yn ymwybodol o rai o’r anawsterau i ddefnyddwyr a oedd ond yn llwyddo ‘o drwch blewyn’ i fforddio gwasanaethau hanfodol, ac roedd eisiau deall pa mor dda roedd darparwyr cyfathrebiadau wedi delio ag anghenion eu cwsmeriaid pan oeddent yn cael trafferth gyda’u sefyllfa ariannol. 
Fe wnaethom gomisiynu ymchwil annibynnol, ansoddol gan PwC i ddeall pa mor dda mae darparwyr cyfathrebiadau'n ymgysylltu â phobl sydd ar incwm is, sydd weithiau’n anwadal (fel contractau dim oriau). Roeddem eisiau dysgu mwy am y rhwystrau, yn ogystal ag unrhyw enghreifftiau o arferion da y gallem eu rhannu â darparwyr a llunwyr polisïau. Roeddem wedi cyhoeddi'r ymchwil yn gynnar yn 2020, ac rydym wedi rhannu ein prif ganfyddiadau a’n hargymhellion â’r diwydiant, llunwyr polisïau a grwpiau defnyddwyr ar draws y DU dros y misoedd diwethaf. Roeddem yn croesawu’r Cytundeb diweddar rhwng y diwydiant a’r Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, a oedd yn dangos y gall llywodraethau a’r diwydiant weithio ar y cyd ac yn gyflym. 
Gallwch ddarllen adroddiad esboniadol ac argymhellion y Panel yn y fan yma: 
•	Don't cut me off!
•	Don't cut me off (fersiwn heb y graffigwaith)
•	Peidiwch â’m datgyslltu!

Roedd ein hargymhellion yn rhoi sylw i saith prif faes: 
Bod yn rhagweithiol           
•	Rhif ffôn rhad ac am ddim neu opsiwn i ffonio’n ôl. Sicrhau bod defnyddwyr yn ymwybodol o’r opsiynau hyn, ac os byddant yn wynebu problemau talu, nad yw galwadau i’w darparwr yn eu gwneud yn fwy bregus byth o safbwynt ariannol; dylid ffonio’n ôl ar amser sy’n gyfleus i’r defnyddiwr.
•	Hyrwyddo mesurau diogelu sy’n rhoi rheolaeth i ddefnyddwyr. Cynnig a hyrwyddo capiau gwariant a rhybuddion defnydd; codi ymwybyddiaeth o’r mesurau sydd ar gael i gyfyngu ar ddefnydd gan blant.
•	Mynd ati’n rheolaidd i adolygu’r anghenion defnydd. Annog defnyddwyr i adolygu eu hanghenion yn rheolaidd, drwy ddarparu data defnydd er mwyn awgrymu tariffau mwy priodol.                                                                           
Empathi a Pharch
•	Gwell hyfforddiant a mwy o awdurdod i asiantiaid gwasanaethau i gwsmeriaid.
•	Dylai asiantiaid allu ymdrin â sefyllfaoedd rheoli taliadau a chynnig mwy o empathi tuag at amgylchiadau penodol yr unigolion maent yn gwrando arnynt - gan gynnwys dealltwriaeth o anghenion defnyddwyr sydd â phroblemau iechyd meddwl a/neu lefelau isel o ran llythrennedd. Pan ddefnyddir sgriptiau, dylent gynnwys cyngor clir ar sut dylai asiantiaid gynorthwyo cwsmeriaid sydd ag amgylchiadau anodd neu anghenion ychwanegol, a chaniatáu amser ar gyfer trafodaeth.
•	Cynnig help llaw. Dylai darparwyr ystyried amgylchiadau unigol eu cwsmeriaid - er enghraifft, rhoi cymorth i’r rheini sydd â hanes da o ran talu, drwy ganiatáu ‘gwyliau talu’ pan fo’n bosib.
•	Cynorthwyo cwsmeriaid gyda phroblemau ariannol tymor hwy i ddefnyddio gwasanaethau trydydd partïon. Helpu’r rheini sydd â thrafferthion talu tymor hwy i gysylltu â thrydydd partïon sy’n gallu eu helpu, gan ganiatáu iddynt gadw'r cysylltiad heb gronni dyledion pellach wrth geisio cael gafael ar y cymorth hwnnw. Pan fo hyn eisoes yn bolisi safonol, sicrhau ei fod yn cael ei roi ar waith drwy fonitro ansawdd a rhoi adborth i asiantiaid gwasanaethau i gwsmeriaid.
Hyblygrwydd
•	Darparu cynlluniau ad-dalu realistig.
•	Helpu cwsmeriaid i rannu eu costau’n realistig, yn hytrach na chario’r un lefel o ddyled i’r mis canlynol. Caniatáu i gwsmeriaid newid cynlluniau yng nghanol y contract os oes angen, heb gosb.
•	Hyrwyddo hyblygrwydd o ran tariffau. Rhoi opsiynau i ddefnyddwyr o ran lleihau costau gwasanaethau cyfathrebu.
•	Caniatáu hyblygrwydd o ran tariffau i leihau costau pan nad yw lwfansau’n cael eu defnyddio neu fod angen i’r cwsmer leihau costau.
•	Mynd ati’n brydlon i gywiro camgymeriadau gan ddarparwyr ynghylch talu. Os bydd darparwr yn gwneud camgymeriad, dylai dalu'r arian yn ôl i’r defnyddiwr yn awtomatig pan fydd yn bosib, ac o fewn saith diwrnod calendr - a dylai roi gwybod i’r cwsmer am y camgymeriad a dyddiad yr ad-daliad.

Rhwyddineb
•	Darparu gwasanaethau rhadffôn i ddefnyddwyr – gan gynnwys gwasanaethau sy’n rhad ac am ddim i’w ffonio o ffonau symudol.
•	Sicrhau bod trefniadau contract yn cael eu hesbonio’n glir a’u trafod, er mwyn sicrhau bod defnyddwyr yn dewis y cynllun mwyaf addas ar gyfer eu hanghenion.
•	Rhoi esboniad clir o agweddau technegol gwasanaethau, er mwyn helpu defnyddwyr i ddeall gwerth eu gwasanaeth.
•	Mwy o eglurder gan ddarparwyr ynghylch ffioedd ychwanegol am wasanaethau. Ni ddylid cosbi aelwydydd incwm isel am ddewis derbyn biliau papur neu am ddewis peidio â thalu drwy ddebyd uniongyrchol, oherwydd mae’r opsiynau hyn yn ei gwneud yn haws i rai pobl reoli eu cyfrifon.  Os codir ffioedd ychwanegol am y gwasanaethau hyn, mae’n bwysig bod darparwyr yn nodi hyn yn glir.
Eglurder a Thryloywder
•	Dweud yn glir beth fydd y pris y bydd defnyddwyr yn ei dalu.
•	Gwneud yn siŵr bod defnyddwyr yn ymwybodol o wasanaethau a allai gostio mwy nag y maent yn ei ddisgwyl. Mae rhai polisïau, fel codi tâl am neges amlgyfrwng pan fydd defnyddiwr yn defnyddio emoji mewn neges destun; cynnig prisiau hyrwyddol sydd ond ar gael ar gyfer rhan benodol o gyfnod y contract, a gwybodaeth am gynnydd ym mhrisiau contractau sydd mewn terminoleg gyfreithiol ac yn gallu arwain at drafferthion i ddefnyddwyr os nad yw'r defnyddiwr yn deall y gost gysylltiedig. Mae’n hollbwysig bod defnyddwyr ar incwm isel yn deall y costau maent yn eu cronni, ac yn gallu creu cyllideb effeithiol. Dylai’r wybodaeth hon fod ar gael yn rhwydd i bob defnyddiwr.
•	Hyrwyddo polisïau talu a rheoli dyledion yn fwy eglur ac ateb cwestiynau.
Defnyddio iaith glir, fideos a ffeithluniau i helpu i esbonio trefniadau contract, opsiynau o ran talu a rheoli dyledion. Dylai’r wybodaeth hon fod ar gael yn rhwydd i bob defnyddiwr.
•	Hyfforddi asiantiaid gwasanaethau i gwsmeriaid i esbonio tariffau, contractau, opsiynau a phrosesau mewn iaith glir.
•	Mae angen i asiantiaid allu siarad am drefniadau contract, opsiynau talu a pholisïau rheoli dyledion gyda chwsmeriaid mewn iaith glir heb jargon – dylai darparwyr ddefnyddio iaith y gall defnyddwyr ei deall mewn deunyddiau hyfforddi.
Hwylus i bawb
•	Dylid defnyddio’r dull cyfathrebu sydd orau gan y defnyddiwr i gyfathrebu’n glir ynghylch y camau nesaf; dylai apiau sy’n cynnwys data am filiau a gwybodaeth bwysig arall, fel newidiadau i dariffau, fod ar gael yn hwylus i bawb.
•	Dylai fod gan ddarparwyr bolisïau i ddiogelu defnyddwyr rhag cael eu datgysylltu, a dylent fynd ati i hyrwyddo’r polisïau hynny.
•	Dylai darparwyr - lle bynnag y bo’n bosib – atal cwsmeriaid rhag cael eu datgysylltu. Dylent ystyried cynnig cynlluniau talu hyblyg a gwyliau talu, a chap ar gronni dyledion pellach tra bo’r cwsmer yn ceisio cael cyngor a chymorth.

Cyfarfodydd y Panel

Mae’r Panel yn ymgysylltu’n rheolaidd â rhanddeiliaid ledled y DU. Mae cyfarfodydd ffurfiol misol y Panel yn ffordd allweddol arall i ni roi cyngor ar faterion cyfredol ar draws y sector. Mae cyfarfodydd y Panel yn gyfle i Ofcom rannu ymyriadau polisi arfaethedig yn gynnar yn y broses o’u datblygu er mwyn i’r ddwy ochr allu rhannu gwybodaeth, a chaniatáu trafodaeth wybodus ac adeiladol. Mae amrywiaeth o randdeiliaid eraill hefyd yn rhoi diweddariadau am eu gwaith eu hunain er mwyn i’r Panel eu trafod.  

Ymateb i Ymgynghoriadau

Mae’r Panel yn darparu mewnbwn arbenigol i ystod eang o ymgynghoriadau polisi ffurfiol gan Ofcom, Llywodraethau a llunwyr polisïau eraill ledled y DU y mae eu gwaith yn effeithio ar fywydau defnyddwyr cyfathrebiadau, dinasyddion a microfusnesau. Mae ein hymatebion yn 2019/20 wedi’u rhestru yn Atodiad 3. 

Atodiad 1: 
Bywgraffiadau Aelodau’r Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl
Mae Aelodau’r Panel yn cael eu recriwtio drwy broses ymgeisio agored a’u penodi gan yr Ysgrifennydd Gwladol

Y Cadeirydd ac Aelod Gogledd Iwerddon: Rick Hill MBE 
Ar ôl cael graddau mewn Mathemateg Gymwysedig a Hanes yr Eglwys, bu Rick yn gweithio fel gweinidog plwyf am 17 o flynyddoedd. Gadawodd yr eglwys yn 2007 i ddatblygu gyrfa portffolio. Ef yw Perchennog/Cyfarwyddwr Titanic Gap Ltd, cwmni o Ymgynghorwyr ym maes y Cyfryngau, ac mae’n Ddirprwy Gadeirydd y Sefydliad Safonau yn y Wasg Annibynnol.
Roedd Rick yn arfer bod yn Gadeirydd Comisiwn Sgrin Gogledd Iwerddon, Cadeirydd Cyngor Defnyddwyr Cyffredinol Gogledd Iwerddon, Cadeirydd Llais Defnyddwyr Post ac yn aelod o Fwrdd Llais Defnyddwyr y DU, yn aelod o Gyngor Cynulleidfa'r BBC ar gyfer Gogledd Iwerddon ac yn aelod o Gyngor Darlledu'r BBC ar gyfer Gogledd Iwerddon. Cafodd MBE am wasanaethau i Gyfryngau Darlledu yn 2014.

Aelodau (A-Y)

Kay Allen OBE
Mae Kay wedi gweithio i B&Q, BSkyB a’r Post Brenhinol. Mae hi wedi bod yn Gomisiynydd gyda’r Comisiwn Hawliau Anabledd a’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol. Roedd hi hefyd yn NED ar Fwrdd PDCS yr Adran Gwaith a Phensiynau.

Yn 2010 gofynnodd Stryd Downing iddi edrych ar Arferion Busnes Cyfrifol busnesau bach fel rhan o Dîm y Gymdeithas Fawr. O ganlyniad, fe greodd hi’r llwyfan digidol ar-lein ‘Trading for Good’, sydd bellach yn eiddo i Busnes yn y Gymuned.

Mae hi wedi rhedeg ei chwmni ymgynghorol arbenigol llwyddiannus ei hun ers 10 mlynedd, gan arbenigo mewn Busnesau Cyfrifol ac Amrywiaeth a Chynhwysiant. Mae Kay yn hyfforddwr perfformiad cymwysedig ac mae hi’n helpu pobl eraill i lwyddo. Mae Kay yn Gymrawd yn St Georges House Windsor, yn Gymrawd o’r Sefydliad Siartredig Personél a Datblygu ac yn Gymrawd o Gymdeithas Frenhinol y Celfyddydau. Yn 2010, cafodd OBE am wasanaethau i Gydraddoldeb.

Amanda Britain (Aelod yr Alban)
Mae profiadau Amanda yn cynnwys ymchwil, gwasanaethau cyhoeddus, a newid sefydliadol yn yr Alban.  Ymhob swydd, mae hi wedi hybu buddiannau pobl sy’n cael eu heithrio’n gymdeithasol neu’n economaidd. Ar hyn o bryd mae’n cefnogi Rhaglen genedlaethol yr Alban sy’n edrych ar Dechnoleg mewn Gofal, ac mae’n cynghori rhaglen dementia yr Ymddiriedolaeth Life Changes.
Amanda yw Cadeirydd Iriss, cwmni elusennol sy’n cynyddu capasiti a gallu gweithlu'r gwasanaethau cymdeithasol yn yr Alban, ac mae hi'n aelod o Bwyllgor Hawliau Dynol a Pholisi Cyhoeddus Alzheimer Scotland. Mae hi’n aelod o’r Sefydliad Tai Siartredig – cafodd ei hethol i Fwrdd yr Alban rhwng 2012 a 2018, ac roedd yn Gadeirydd rhwng 2017 a 2018.
Ochr yn ochr â hynny, mae Amanda wedi cadeirio Cronfa Goffa Peter Gibson, a gyhoeddodd ym mis Medi 2016 'Championing Consumers, a history of consumer advocacy in Scotland 1974-2014.’

Dr David Holden, ers mis Mawrth 2019
Roedd David yn arfer eistedd ar Fwrdd Heriau Defnyddwyr (CCB) yr Awdurdod Hedfan Sifil (CAA)/HAL, sy’n gyfrifol am graffu i sicrhau bod y cynlluniau cyfredol i ymestyn Heathrow – sy’n werth £15bn – yr adolygiad rheoleiddiol o brisiau, a’r cynllun busnes pum mlynedd o hyd yn deall ac yn blaenoriaethu anghenion ei ddefnyddwyr, nawr ac yn y dyfodol, wrth symud ymlaen. Mae'r CCB yn herio ac yn craffu ar gynllun busnes HAL i bennu a yw’n diwallu gofynion ‘ymgysylltiad o ansawdd uchel â defnyddwyr’.
Mae gan David brofiad uniongyrchol a helaeth o weithio ar brosiectau mawr sy’n ymwneud â defnyddwyr ar gyfer Vodafone, BT, O2, EE, France Telecom, 3, Sky, Inmarsat, Talk Talk, Carphone Warehouse, Ericsson, Nokia, Virgin Media, Cable and Wireless ac Alcatel.

Chris Holland (Aelod Lloegr tan fis Awst 2019)
Roedd Chris yn Bennaeth yr Adran Datrys Anghydfodau Arbenigol yn BT lle roedd yn gyfrifol am amrywiaeth eang o feysydd gwasanaeth i gwsmeriaid arbenigol, gan gynnwys pob agwedd ar aelodaeth BT o’r corff Gwasanaethau Ombwdsmon: cyfathrebu. Cynorthwyodd i sefydlu gwasanaeth yr ombwdsmon telegyfathrebu (Otelo), a than fis Mawrth 2011, roedd yn aelod anweithredol o'r Ombudsman Service Ltd. Roedd yn Gadeirydd Bwrdd Aelodau Otelo rhwng 2006 a 2011. Roedd gan Chris nifer o swyddi yn y maes gwasanaeth i gwsmeriaid gyda BT, gan gynnwys arwain Swyddfa Gwasanaeth y Cadeirydd a'r Prif Weithredwr rhwng 1987 a 2011. Roedd yn Gadeirydd y Cynllun Gwneud Iawn am Gamweddau Post (POSTRS) rhwng 2013 a 2015; a bu’n ymgynghorydd archwilio iechyd mewn sefydliadau gyda Time to Change (elusen iechyd meddwl). Mae’n gwnselydd cymwysedig, ac mae wedi gwneud gwaith gwirfoddol gyda phobl ifanc. Ar hyn o bryd, mae’n ymgynghorydd ar gyfer yr holl gynlluniau datrys anghydfod sy’n cael eu cynnig gan IDRS Ltd, gan gynnwys y Cynllun Dyfarnu’r Gwasanaethau Cyfathrebu a’r Rhyngrwyd (CISAS); mae’n rhedeg ei gwmni ymgynghori ei hun; ac mae’n aelod o Voice of the Listener and Viewer. Cafodd Chris hefyd ei benodi’n Adolygydd Cwynion Annibynnol ar gyfer CEDR (y Ganolfan ar gyfer Datrys Anghydfodau’n Effeithiol) ym mis Tachwedd 2016.

Karen Lewis (Aelod Cymru tan fis Rhagfyr 2019)

Treuliodd Karen Lewis ran gyntaf ei gyrfa fel athrawes a darlithydd mewn Saesneg a’r Cyfryngau cyn symud i faes datblygu cymunedol. Ymunodd â’r BBC yng Nghymru wedyn, gan gynhyrchu rhaglenni Addysg a Gweithredu Cymunedol i ddechrau, cyn dod yn Uwch Gynhyrchydd menter Straeon Digidol y BBC a enillodd wobrau sef ‘Cipolwg ar Gymru’. Cafodd wedyn ei phenodi yn Rheolwr Partneriaethau ar gyfer Cymru, ac roedd yn gyfrifol am Bartneriaethau Dysgu, ymgyrchoedd gweithredu cymdeithasol a darllediadau elusennol y BBC yn y wlad. Gadawodd y BBC i fod yn Gyfarwyddwr Canolfan Ymchwil yng Nghyfadran y Diwydiannau Creadigol ym Mhrifysgol De Cymru, lle bu’n arwain amrywiaeth o brosiectau ymchwil ac ymgysylltu â'r cyhoedd ym maes adrodd straeon digidol, cyn ymuno â Chanolfan Cydweithredol Cymru yn ei swydd bresennol fel Cyfarwyddwr Cymunedau a Chynhwysiant. Mae hi’n cadw perthynas agos gyda Phrifysgol De Cymru lle mae hi’n Gymrawd Ymweld.
Dros y 12 mlynedd diwethaf mae Karen wedi gweithio ym maes Cynhwysiant Digidol, gan arwain ar raglenni Cynhwysiant Digidol Llywodraeth Cymru. Cafodd ei phenodi yn aelod o Bwyllgor Cynghori Ofcom yng Nghymru yn 2015.

Richard Spencer (Aelod ers mis Rhagfyr 2018; Aelod Lloegr ers mis Medi 2019)
Mae gan Richard 30 mlynedd o brofiad mewn marchnadoedd telegyfathrebiadau sefydlog a symudol ar gyfer defnyddwyr a busnesau bach a chanolig yn y DU a dramor. Treuliodd y rhan fwyaf o’r cyfnod hwnnw gyda BT. Mae ei yrfa wedi cynnwys prisio, strategaethau, polisïau, moeseg busnes a rheoleiddio. Ei rôl olaf oedd Cyfarwyddwr Cyfrifoldeb Cymdeithasol Corfforaethol, lle’r oedd ganddo ran allweddol yn y gwaith o lunio a monitro rhaglenni’r cwmni a oedd wedi’u dylunio i gael effaith gadarnhaol ar gymdeithas a'r amgylchedd.
Mae Richard yn Gyfarwyddwr anweithredol ar Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Dwyrain Suffolk a Gogledd Essex, ac mae’n ymddiriedolwr ar elusen yn Colchester sy’n darparu cymorth i bobl ddigartref neu sydd mewn perygl o fod yn ddigartref. Mae hefyd yn gwasanaethu ar Fwrdd Cyfeirio Arweinyddiaeth eglwys leol yn Colchester.
Mae gan Richard MBA, gradd mewn Hanes, ac mae wedi hyfforddi i fod yn hyfforddwr gweithredol. Ar hyn o bryd mae’n astudio’n rhan-amser ar gyfer gradd mewn Diwinyddiaeth.

Craig Tillotson
Mae Craig wedi cael gyrfa amrywiol a llwyddiannus dros y 30 mlynedd diwethaf yn y diwydiannau telegyfathrebiadau a thaliadau fel arweinydd uned fusnes, cyfarwyddwr bwrdd, ymgynghorydd strategaeth ac entrepreneur. Yn 1997 ymunodd â T-Mobile UK fel Cyfarwyddwr Datblygu Strategol. Yn 2001 ymunodd â Vodafone UK fel Cyfarwyddwr Rheoli Cynnyrch. Yn 2003, daeth yn Gyfarwyddwr Strategaeth a Chyfanwerthu, ac yn 2007 daeth yn arweinydd Uned Busnes Defnyddwyr y DU.
Rhwng 2012 a 2018 roedd Craig yn Brif Weithredwr y Faster Payments Scheme, sef prif system y DU ar gyfer trosglwyddo taliadau rhwng banciau mewn amser real. Roedd Craig hefyd yn Gadeirydd Gweithredol Paym, y gwasanaeth taliadau symudol rhwng 2014 a 2018.
Yn 2014, fe’i penodwyd gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol yn aelod o Banel Statudol y Rheoleiddiwr Systemau Talu newydd, a bu yno tan 2018.
Yn 2018 fe wnaeth Craig sefydlu ar y cyd a dod yn Brif Weithredwr ar Smart Request Company Ltd, busnes technoleg ariannol cychwynnol a oedd yn gweithio i ddatblygu gwasanaeth Ceisiadau am Daliadau cystadleuol cyntaf y DU.
Graddiodd Craig o Brifysgol Caergrawnt mewn Cyfrifiadureg, a threuliodd ran gynnar ei yrfa fel ymgynghorydd strategaeth gyda McKinsey & Company. Am sawl blwyddyn bu’n swyddog telegyfathrebiadau arbenigol wrth gefn yn y Corfflu Signalau Brenhinol, lle derbyniodd y Fedal Diriogaethol (TD).

Rick Williams 
Richard Williams yw Rheolwr Gyfarwyddwr Freeney Williams Ltd, sef ymgynghoriaeth anabledd ac amrywiaeth. Mae’n Gymrawd Siartredig o’r Sefydliad Siartredig Personél a Datblygu, ac yn Aelod Cyswllt o Business Disability International a’r Business Disability Forum.
Mae Rick yn hyfforddwr ac ymgynghorydd profiadol, sy’n arbenigo ar bob agwedd ar anabledd a’i effaith ar unigolion a sefydliadau.

Aelodau Newydd y Panel 

Clifford Harkness (Aelod ers mis Mehefin 2020)
Dechreuodd Clifford ar ei yrfa fel technegydd telathrebu ac electroneg gyda Phrifysgol Queens, Belfast, yn gweithio ar adnoddau sain a chynyrchiadau teledu - gan gynnwys ymchwil ieithyddol. Yn dilyn y rôl hon bu’n gweithio yn yr Adran Diwylliant Anfaterol yn Amgueddfa Werin a Chludiant Ulster, lle bu’n cynorthwyo staff curadurol i ddatblygu archifau sain a systemau recordio sain ieithyddol, clywedol a llafar. Daeth Clifford yn Bennaeth Casgliadau Archifol cyn i National Museums Northern Ireland gael ei sefydlu, lle’r oedd yn Bennaeth Rheoli Casgliadau, nes iddo ymddeol yn gynnar yn 2016.
Mae ganddo ddiddordeb brwd mewn effaith gwyddoniaeth a thechnoleg ar fywyd bob dydd, a chasglu archifau amlgyfrwng, eu diogelu a mynediad atynt. Roedd yn aelod gwreiddiol o Gyngor Ffilm Gogledd Iwerddon fel yr oedd ar y pryd, Cymdeithas Hanes Llafar Ulster, a Rhwydwaith Atgofion Gogledd Iwerddon.
Mae’n gyn-aelod o Gyngor Cynulleidfa’r BBC a Chyngor Darlledu’r BBC ar gyfer Gogledd Iwerddon. Ar hyn o bryd mae’n ‘Fentor Achredu’ ar gyfer Amgueddfa’r Somme ac yn un o aelodau ‘The Stories Network’, a gynhelir gan y Sefydliad Healing Through Remembering, ar gyfer y rheini sy’n casglu ac yn rhannu storïau personol am y gwrthdaro yng Ngogledd Iwerddon a’r cyffiniau.
Dr Siân Phipps (Aelod Cymru ers mis Gorffennaf 2020)
Mae Siân wedi treulio’r pedair blynedd diwethaf yn hyrwyddo buddiannau defnyddwyr gwasanaethau dŵr drwy ei rôl anweithredol gyda'r Cyngor Defnyddwyr Dŵr, gan herio perfformiad cwmnïau dŵr yng Nghymru yn rheolaidd. Fel Arweinydd Cleifion a Chymunedau yng Nghanolfan Ganser Felindre, mae Siân hefyd yn llais ar ran pobl sy’n defnyddio gwasanaethau iechyd a gofal. Ar hyn o bryd mae hi’n aelod lleyg gyda NICE, y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal, yn helpu i ddatblygu canllawiau ar wneud penderfyniadau ar y cyd.
Cyn hynny yn ei gyrfa, bu Siân yn gweithio i bwyllgorau trawsbleidiol yn Senedd Cymru ac yn Nhŷ’r Cyffredin, lle’r oedd yn cynghori Aelodau yng nghyswllt craffu ar bolisïau, deddfwriaethau a chyllid y llywodraeth.
Mae Siân wedi gweithio ym maes cyfathrebu a materion cyhoeddus i amrywiaeth o sefydliadau cyhoeddus, gan gynnwys BBC Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru ac Asiantaeth yr Amgylchedd, ac mae ganddi PhD gan Brifysgol Leeds ynghylch agweddau’r cyhoedd at risg amgylcheddol. Mae Siân yn dysgu Cymraeg. Mae hi’n dod o Gaerdydd yn wreiddiol, ac yno y mae hi’n byw ar hyn o bryd.

Atodiad 2: Adroddiad Ariannol

 	Gwirioneddol 2019/20	Cyllideb 2019/20	
Ffioedd Aelodau’r Panel	116,339	131,243	
 	 	 	
Treuliau Aelodau’r Panel	16,362	20,845	
 	 	 	
Cymorth (gan gynnwys y Tîm Cynghori, ymchwil, ymgynghori, perthynas â rhanddeiliaid a dylunio a chyhoeddiadau)	328,929	321,690	
	£461,629	473,777	

Atodiad 3: Ymateb i Ymgynghoriadau
Ymatebion y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgyngoriadau yn ystod 2019/20 

2020
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom, 'Digital comparison tools for telephone, broadband and pay-TV: Proposed changes to Ofcom's voluntary accreditation scheme' (PDF 86.8KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Mawrth 2020
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom, 'Fair treatment and easier switching for broadband and mobile customers: Proposals to implement the European Electronic Communications Code' (PDF 114KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Mawrth 2020
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i Gynllun Gwaith Ofcom 2020-21 (PDF 356KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Chwefror 2020
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i Gynllun Gwaith Drafft Cyngor ar Bopeth ar gyfer Defnyddwyr, 2020-21 (PDF 100KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Ionawr 2020
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i Flaenraglen Waith Ddrafft Cyngor Defnyddwyr Gogledd Iwerddon, 2020-21 (PDF 76.2KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Ionawr 2020

2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom: Dyfarnu'r bandiau sbectrwm 700 MHz a 3.6-3.8 GHz – Cynigion diwygiedig ar ddyluniad yr arwerthiant (PDF 82.5KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Rhagfyr 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar Drin Defnyddwyr Agored i Niwed yn Deg (PDF 201KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Tachwedd 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar Dreialu Atebion i Ddefnyddwyr (PDF 77.9KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Tachwedd 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad yr Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, 'Reforming Consumer Advocacy in Telecoms' (PDF 171KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Hydref 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i Fil 'Consumer Scotland' Pwyllgor yr Economi, Ynni a Gwaith Teg (PDF 127KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Medi 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar Hyrwyddo cystadleuaeth a buddsoddiad mewn rhwydweithiau ffeibr (PDF 143KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Medi 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar Helpu defnyddwyr i gael bargeinion gwell mewn marchnadoedd cyfathrebiadau - ffonau symudol (PDF 174KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Medi 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad yr Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon ar roi'r Cod Cyfathrebiadau Electronig Ewropeaidd newydd ar waith (PDF 124KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Medi 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ddogfen drafod Ofcom, 'Gwneud i farchnadoedd cyfathrebiadau weithio’n dda i gwsmeriaid – Fframwaith i asesu tegwch' (PDF, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Awst 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ddatganiad drafft yr Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon ar ei ddatganiad cyntaf o flaenoriaethau strategol ar gyfer telegyfathrebiadau (PDF 148KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd)  Mawrth 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar Ddyfarnu’r bandiau sbectrwm 700 MHz a 3.6-3.8 GHz (PDF, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Mawrth 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i Gynllun Blynyddol Ofcom (PDF 172KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Chwefror 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru ar wneud Cymru y lle gorau yn y byd i heneiddio (PDF, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Chwefror 2019
•	Ymateb y Panel Defnyddwyr Cyfathrebu a’r Pwyllgor Cynghori ar Bobl Hŷn a Phobl Anabl i ymgynghoriad Ofcom ar wella ymgysylltiad â defnyddwyr (PDF 175KB, bydd yn agor mewn ffenestr newydd) Chwefror 2019